Home » Projecten » Projecten 2016 » 190 zonnekoken Benin

190 Zonnekoken in Benin

Koken met de zon in Benin

 

In de Afrikaanse samenleving worden de maaltijden vrijwel zonder uitzondering bereid op een houtvuur. Als je wat meer te besteden hebt gebruik je houtskool en als je erg rijk bent gebruik je (flessen)gas. Houtkap is een grote bedreiging voor deze samenlevingen. De woestijn dringt steeds verder op. Het klinkt een beetje overdreven, maar een land zonder bomen is ten dode opgeschreven. Een tweede argument om geen hout te gebruiken zijn de hoge kosten: die bedragen al gauw 10 Euro per maand, terwijl het gezinsinkomen meestal niet hoger is dan enkele tientallen Euros. Vandaar dat er gezocht wordt naar alternatieven voor hout. En het gebruik van zonne-energie is daarvoor een geschikt alternatief.

Met een financiële bijdrage van WWVK voer ik in Benin een project op dit gebied uit. De counterpartorganisatie is een school voor beroepsopleidingen in de stad Dogbo, ESI genaamd (Education Service International). De school, met opleidingen voor plaatwerkerij, automonteur en bakkerij, heeft tot doel leerlingen uit sociaal zwakke milieus, vaak wezen, op te leiden. In een voorstudie, door mij uitgevoerd in januari 2016, bleken leerlingen van de plaatwerkerij zeer goed in staat de producten zelfstandig te maken, en, nog belangrijker, met enthousiasme. De school beschikt over een verkooppunt (in Afrika heeft een school voor beroepsopleiding vaak het karakter van een leerwerkbedrijf, er moet ook geld verdiend worden) in het midden van de stad waar de producten gedemonstreerd en verkocht kunnen worden.

De twee belangrijkste producten die gemaakt zullen worden zijn de solar box (oventje) en de hooimand. De solar box is gemaakt van zo goedkoop mogelijke materialen, de vloer van de oven kan in de volle zon een temperatuur bereiken van 160-180°C, zelfs in Nederland wordt een temperatuur van 150°C bereikt. De hooimand bestaat uit een grote rieten mand, inwendig bekleed met katoen (er is een grote katoenverwerkingsfabriek in Dogbo) en afgedekt met een lap stof. Een pan met rijst kan zo 48 uur warm gehouden worden. In een later stadium zullen ook andere producten in het programma worden opgenomen.

 

Piet Sluimer

Renkum

8/2 2017

Rapport betreffende voortgang het project “zonnekoken in Benin”

 

Door Piet Sluimer

Ten behoeve van bestuur wereldwijd voor kinderen

Datum: februari 2018

 

 

Van de weg af gezien de compound. Rechts, nog juist te zien, het bestuursgebouw. Uiterst links, met een wit uithangbord, het cyber café. In het midden op de voorgrond een openbaar toilet, een gift van de Duitse ambassade, heel netjes en schoon. Achter het toilet de bakkerij, in de verte daarachter de plaatwerkerij. Niet zichtbaar, achter het bestuursgebouw, de garage.  

Inleiding

Van 5 tot 18 februari 2018 heb ik het project in Dogbo bezocht. Het doel van dit bezoek was me op de hoogte te stellen van de vorderingen in het project en samen met ESI, de uitvoerder van het project, conclusies te trekken over het verloop ervan en tot een mogelijk vervolg te komen voor het komende jaar.

In maart 2017 heb ik een eerste bezoek aan ESI gebracht met het doel een start te maken met het project.

Voordat ik ingaat bop het verloop van het project wil ik eerst nader ingaan op de geschiedenis van ONG-ESI.  Dit is voor een deel overgenomen uit mijn rapport van mijn missie uit 2017

ONG-ESI

Als particulier initiatief van Klaus van Briel is in 2002 de stichting Projet  Maison Dogbo opgericht met als doel jeugd met een sociale achterstand aan een baan te helpen. Hij werd hierbij gesteund door de Duitse Stichting Pro Dogbo. Geleidelijk aan zijn opleidingen gestart op het gebied van plaatwerkerij, auto onderhoud en bakkerij (in mijn hoedanigheid van bakkerijdeskundige heb ik er 3 keer een bezoek aan gebracht). Zoals geldt voor veel beroepsopleidingen in Afrika is het meer een leerwerkbedrijf dan een school. Je vindt er slechts een enkel klaslokaal, maar wel, voor Afrikaanse begrippen, zeer goed uitgeruste werkplaatsen.

Het aantal leerlingen is beperkt, in totaal 30. Ik heb sterk de indruk dat het in een behoefte voldoet: de oud-leerlingen hebben geen moeite een baan te vinden, en dat is in Afrika heel wat.

Naast de compound met de beroepsopleidingen steunt ONG-ESI ook scholen in de omgeving met vooral materiaal, schoolbanken, leer middelen, huisvesting van leerlingen, meest wezen.  Voor de omgeving neemt het een centrale plaats in voor het schoolsysteem.

Het overgrote deel van de financiën komt nog steeds uit Duitsland. Dat geldt niet alleen voor de stichting Pro Dogbo, maar ook de deelstaat Rheinland-Westphalen en een paar andere particuliere Duitse stichtingen dragen financieel aanzienlijk bij.

Van beide zijden tracht men van elkaar los te komen. Dat heeft geleid tot de Stichting ESI. De leden daarvan bestaat volledig uit inwoners van Benin. Het aantal medewerkers in Duitse dienst is tot nul teruggebracht.

Verloop gedurende het afgelopen jaar

Na mijn vertrek heeft men de voorraad aan paniers en Titi’s aangevuld tot 9 van elk. Men heeft wat problemen met de aanschaf van karton.

Met Jean, de marketing man van ESI, had ik afgesproken dat hij mij maandelijks een kort verslag van de activiteiten zou sturen. Dat is niet gelukt. Alleen bij mijn aandringen kreeg ik wat informatie. De communicatie was zeer beperkt. Er was wel een voorstel om de prijs van de producten te verlagen. Afgesproken was 12.500 FCFA, wordt 10.000 voor de panier en 20.000 voor de Titi, wordt 15.000 FCFA (1 Euro=650FCFA). Uiteindelijk heeft men in het afgelopen jaar 4 paniers verkocht en 1 Titi, tamelijk teleurstellend. De geringe verkoop van Titi’s is nog wel verklaarbaar, het is een nieuw product en een markt ervoor is niet gemakkelijk te vinden. Maar de paniers moeten wat gemakkelijker verkocht kunnen worden. Men had wel regelmatig markten bezocht en de titi en panier gedemonstreerd.

Men had een goed uitziende flyer gemaakt, een vouwblad met goede informatie.

 

Werkzaamheden tijdens mijn verblijf

Tijdens mijn vorige verblijf had ik alleen de beschikking over alu folie die op het karton gelijmd moet worden. Andere folie, die met het strijkijzer kan worden geplakt, heb ik daarna per postpakket opgestuurd. Het strijken is veel gemakkelijker dan het lijmen. Ze hadden dat nog niet gebruikt, vandaar dat ik ben begonnen met het maken van een titi met de nieuwe folie.

Het lijstje van de doos was gemaakt van 15 mm multiplex. Dat bleek te kwetsbaar. Dit hebben we verbeterd door houten latjes te gebruiken, overigens een hele klus om van ruw hout gladde en rechte latjes te maken. De overige latjes blijven van multiplex.

Tijdens mijn verblijf hebben we 2 demonstraties gehouden op twee verschillende markten, in Dogbo en Azove, een grote stad op 20 km afstand van Dogbo. Dit zijn grote markten van enkele  ha, waar iedereen zijn voedingsmiddelen koopt, erg rommelig. Opvallend is de grote belangstelling tijdens die demonstraties met veel discussie.

De verkoop

Ik heb me afgevraagd hoe het komt dat de verkoop zo sterk achterblijft bij mijn verwachting aan het begin van het project.  Mogelijke oorzaken volgen hieronder.

-ESI is een school en geen onderneming. Men legt daarom meer de nadruk op het leren maken van producten dan op de verkoop. Dat is ook het geval bij de andere onderdelen van de school. De winst uit de verkoop van producten is slechts een fractie van de totale begroting. Ik heb daarover vaak van gedachten gewisseld met de voorzitter, met weinig resultaat. En het is waar, voor Afrikaanse begrippen is de opleiding zeer goed, vermoedelijk het beste wat Benin op dit gebied te bieden heeft. Het zou jammer zijn als het zou verdwijnen.

-de school heeft (voor Afrikaanse begrippen) nauwelijks een financieel probleem. Ze wordt vrijwel volledig gefinancierd uit Duitse fondsen.de noodzaak om producten te verkopen is niet erg dringend. Dat is een duivels dilemma: zou dit stoppen, dan is dat vrijwel onmiddellijk het einde van deze zeer waardevolle activiteit. Maar het is wel een van de oorzaken weinig aandacht te besteden aan de verkoop van de producten.

-de kennis over marketing is beperkt. De marketing man (Jean) heeft wel een opleiding in die richting, maar hij kan het absoluut niet toepassen. Het zo nu en dan demonstreren op markten is weinig zinvol, toevallige passanten zullen een kostbaar product niet snel aanschaffen. Ik heb ze aangeraden op een vaste plaats in Dogbo dagelijks te demonstreren. Men heeft weinig idee over kostprijs en verkoopmarges. Tekenend is dat zij zelf de prijzen van de producten te hoog vinden, en dat is niet best voor een verkoper.

-er is niemand aangesteld als eindverantwoordelijke (geldt ook voor de overige onderdelen). Dat zit kennelijk in de Afrikaanse cultuur. Men zweert bij een collectief. Een gevolg is dat veel zaken blijven liggen. Bij de opzet van het project, en dat staat ook zo in de projectbeschrijving, was mijn idee voor de bijdrage van WWvK een eindverantwoordelijke aan te stellen. In plaats daarvan heeft men een jonge verkoper aangesteld.

-de verkoop van paniers vindt in het bijzonder plaats aan islamitische huishoudens voor de ramadan. Het aantal mohammedanen is kleiner dan, bijvoorbeeld, in Mali.  

-het klimaat in Dogbo is minder zonnig dan dat in mijn project in Mali (waar honderden producten per maand verkocht worden). Dat zal zeker invloed hebben op de verkoop, maar niet in die mate als nu gebeurt.

Ondanks het feit dat de commerciële aanpak heeft gefaald, benadrukte men bij alle besprekingen dat men het project wil vervolgen. Sterker nog, men heeft plannen de toepassing van zonne-energie uit te breiden met elektriciteitsproductie.