Home » Projecten » Projecten 2016 » 190 zonnekoken Benin

190 Zonnekoken in Benin

Koken met de zon in Benin

 

In de Afrikaanse samenleving worden de maaltijden vrijwel zonder uitzondering bereid op een houtvuur. Als je wat meer te besteden hebt gebruik je houtskool en als je erg rijk bent gebruik je (flessen)gas. Houtkap is een grote bedreiging voor deze samenlevingen. De woestijn dringt steeds verder op. Het klinkt een beetje overdreven, maar een land zonder bomen is ten dode opgeschreven. Een tweede argument om geen hout te gebruiken zijn de hoge kosten: die bedragen al gauw 10 Euro per maand, terwijl het gezinsinkomen meestal niet hoger is dan enkele tientallen Euros. Vandaar dat er gezocht wordt naar alternatieven voor hout. En het gebruik van zonne-energie is daarvoor een geschikt alternatief.

Met een financiële bijdrage van WWVK voer ik in Benin een project op dit gebied uit. De counterpartorganisatie is een school voor beroepsopleidingen in de stad Dogbo, ESI genaamd (Education Service International). De school, met opleidingen voor plaatwerkerij, automonteur en bakkerij, heeft tot doel leerlingen uit sociaal zwakke milieus, vaak wezen, op te leiden. In een voorstudie, door mij uitgevoerd in januari 2016, bleken leerlingen van de plaatwerkerij zeer goed in staat de producten zelfstandig te maken, en, nog belangrijker, met enthousiasme. De school beschikt over een verkooppunt (in Afrika heeft een school voor beroepsopleiding vaak het karakter van een leerwerkbedrijf, er moet ook geld verdiend worden) in het midden van de stad waar de producten gedemonstreerd en verkocht kunnen worden.

De twee belangrijkste producten die gemaakt zullen worden zijn de solar box (oventje) en de hooimand. De solar box is gemaakt van zo goedkoop mogelijke materialen, de vloer van de oven kan in de volle zon een temperatuur bereiken van 160-180°C, zelfs in Nederland wordt een temperatuur van 150°C bereikt. De hooimand bestaat uit een grote rieten mand, inwendig bekleed met katoen (er is een grote katoenverwerkingsfabriek in Dogbo) en afgedekt met een lap stof. Een pan met rijst kan zo 48 uur warm gehouden worden. In een later stadium zullen ook andere producten in het programma worden opgenomen.

 

Piet Sluimer

Renkum

8/2 2017

Rapport betreffende voortgang het project “zonnekoken in Benin”

 

Door Piet Sluimer

Ten behoeve van bestuur wereldwijd voor kinderen

Datum: februari 2018

 

 

Van de weg af gezien de compound. Rechts, nog juist te zien, het bestuursgebouw. Uiterst links, met een wit uithangbord, het cyber café. In het midden op de voorgrond een openbaar toilet, een gift van de Duitse ambassade, heel netjes en schoon. Achter het toilet de bakkerij, in de verte daarachter de plaatwerkerij. Niet zichtbaar, achter het bestuursgebouw, de garage.  

Inleiding

Van 5 tot 18 februari 2018 heb ik het project in Dogbo bezocht. Het doel van dit bezoek was me op de hoogte te stellen van de vorderingen in het project en samen met ESI, de uitvoerder van het project, conclusies te trekken over het verloop ervan en tot een mogelijk vervolg te komen voor het komende jaar.

In maart 2017 heb ik een eerste bezoek aan ESI gebracht met het doel een start te maken met het project.

Voordat ik ingaat bop het verloop van het project wil ik eerst nader ingaan op de geschiedenis van ONG-ESI.  Dit is voor een deel overgenomen uit mijn rapport van mijn missie uit 2017

ONG-ESI

Als particulier initiatief van Klaus van Briel is in 2002 de stichting Projet  Maison Dogbo opgericht met als doel jeugd met een sociale achterstand aan een baan te helpen. Hij werd hierbij gesteund door de Duitse Stichting Pro Dogbo. Geleidelijk aan zijn opleidingen gestart op het gebied van plaatwerkerij, auto onderhoud en bakkerij (in mijn hoedanigheid van bakkerijdeskundige heb ik er 3 keer een bezoek aan gebracht). Zoals geldt voor veel beroepsopleidingen in Afrika is het meer een leerwerkbedrijf dan een school. Je vindt er slechts een enkel klaslokaal, maar wel, voor Afrikaanse begrippen, zeer goed uitgeruste werkplaatsen.

Het aantal leerlingen is beperkt, in totaal 30. Ik heb sterk de indruk dat het in een behoefte voldoet: de oud-leerlingen hebben geen moeite een baan te vinden, en dat is in Afrika heel wat.

Naast de compound met de beroepsopleidingen steunt ONG-ESI ook scholen in de omgeving met vooral materiaal, schoolbanken, leer middelen, huisvesting van leerlingen, meest wezen.  Voor de omgeving neemt het een centrale plaats in voor het schoolsysteem.

Het overgrote deel van de financiën komt nog steeds uit Duitsland. Dat geldt niet alleen voor de stichting Pro Dogbo, maar ook de deelstaat Rheinland-Westphalen en een paar andere particuliere Duitse stichtingen dragen financieel aanzienlijk bij.

Van beide zijden tracht men van elkaar los te komen. Dat heeft geleid tot de Stichting ESI. De leden daarvan bestaat volledig uit inwoners van Benin. Het aantal medewerkers in Duitse dienst is tot nul teruggebracht.

Verloop gedurende het afgelopen jaar

Na mijn vertrek heeft men de voorraad aan paniers en Titi’s aangevuld tot 9 van elk. Men heeft wat problemen met de aanschaf van karton.

Met Jean, de marketing man van ESI, had ik afgesproken dat hij mij maandelijks een kort verslag van de activiteiten zou sturen. Dat is niet gelukt. Alleen bij mijn aandringen kreeg ik wat informatie. De communicatie was zeer beperkt. Er was wel een voorstel om de prijs van de producten te verlagen. Afgesproken was 12.500 FCFA, wordt 10.000 voor de panier en 20.000 voor de Titi, wordt 15.000 FCFA (1 Euro=650FCFA). Uiteindelijk heeft men in het afgelopen jaar 4 paniers verkocht en 1 Titi, tamelijk teleurstellend. De geringe verkoop van Titi’s is nog wel verklaarbaar, het is een nieuw product en een markt ervoor is niet gemakkelijk te vinden. Maar de paniers moeten wat gemakkelijker verkocht kunnen worden. Men had wel regelmatig markten bezocht en de titi en panier gedemonstreerd.

Men had een goed uitziende flyer gemaakt, een vouwblad met goede informatie.

 

Werkzaamheden tijdens mijn verblijf

Tijdens mijn vorige verblijf had ik alleen de beschikking over alu folie die op het karton gelijmd moet worden. Andere folie, die met het strijkijzer kan worden geplakt, heb ik daarna per postpakket opgestuurd. Het strijken is veel gemakkelijker dan het lijmen. Ze hadden dat nog niet gebruikt, vandaar dat ik ben begonnen met het maken van een titi met de nieuwe folie.

Het lijstje van de doos was gemaakt van 15 mm multiplex. Dat bleek te kwetsbaar. Dit hebben we verbeterd door houten latjes te gebruiken, overigens een hele klus om van ruw hout gladde en rechte latjes te maken. De overige latjes blijven van multiplex.

Tijdens mijn verblijf hebben we 2 demonstraties gehouden op twee verschillende markten, in Dogbo en Azove, een grote stad op 20 km afstand van Dogbo. Dit zijn grote markten van enkele  ha, waar iedereen zijn voedingsmiddelen koopt, erg rommelig. Opvallend is de grote belangstelling tijdens die demonstraties met veel discussie.

De verkoop

Ik heb me afgevraagd hoe het komt dat de verkoop zo sterk achterblijft bij mijn verwachting aan het begin van het project.  Mogelijke oorzaken volgen hieronder.

-ESI is een school en geen onderneming. Men legt daarom meer de nadruk op het leren maken van producten dan op de verkoop. Dat is ook het geval bij de andere onderdelen van de school. De winst uit de verkoop van producten is slechts een fractie van de totale begroting. Ik heb daarover vaak van gedachten gewisseld met de voorzitter, met weinig resultaat. En het is waar, voor Afrikaanse begrippen is de opleiding zeer goed, vermoedelijk het beste wat Benin op dit gebied te bieden heeft. Het zou jammer zijn als het zou verdwijnen.

-de school heeft (voor Afrikaanse begrippen) nauwelijks een financieel probleem. Ze wordt vrijwel volledig gefinancierd uit Duitse fondsen.de noodzaak om producten te verkopen is niet erg dringend. Dat is een duivels dilemma: zou dit stoppen, dan is dat vrijwel onmiddellijk het einde van deze zeer waardevolle activiteit. Maar het is wel een van de oorzaken weinig aandacht te besteden aan de verkoop van de producten.

-de kennis over marketing is beperkt. De marketing man (Jean) heeft wel een opleiding in die richting, maar hij kan het absoluut niet toepassen. Het zo nu en dan demonstreren op markten is weinig zinvol, toevallige passanten zullen een kostbaar product niet snel aanschaffen. Ik heb ze aangeraden op een vaste plaats in Dogbo dagelijks te demonstreren. Men heeft weinig idee over kostprijs en verkoopmarges. Tekenend is dat zij zelf de prijzen van de producten te hoog vinden, en dat is niet best voor een verkoper.

-er is niemand aangesteld als eindverantwoordelijke (geldt ook voor de overige onderdelen). Dat zit kennelijk in de Afrikaanse cultuur. Men zweert bij een collectief. Een gevolg is dat veel zaken blijven liggen. Bij de opzet van het project, en dat staat ook zo in de projectbeschrijving, was mijn idee voor de bijdrage van WWvK een eindverantwoordelijke aan te stellen. In plaats daarvan heeft men een jonge verkoper aangesteld.

-de verkoop van paniers vindt in het bijzonder plaats aan islamitische huishoudens voor de ramadan. Het aantal mohammedanen is kleiner dan, bijvoorbeeld, in Mali.  

-het klimaat in Dogbo is minder zonnig dan dat in mijn project in Mali (waar honderden producten per maand verkocht worden). Dat zal zeker invloed hebben op de verkoop, maar niet in die mate als nu gebeurt.

Ondanks het feit dat de commerciële aanpak heeft gefaald, benadrukte men bij alle besprekingen dat men het project wil vervolgen. Sterker nog, men heeft plannen de toepassing van zonne-energie uit te breiden met elektriciteitsproductie.

 

Verslag van een missie naar ONG-ESI, Dogbo, Benin van 20-28 april 2019 betreffende de voortgang in het project Cuisson Solaire

Door Piet Sluimer

Ten behoeve van bestuur Wereldwijd voor Kinderen

 

Inleiding

In 2017 heeft WWvK een bijdrage beschikbaar gesteld voor de start van een cuisson solaire project bij ONG-ESI (education service internationale). ESI is een praktijkschool voor sociaal zwakke leerlingen, zoals wezen. Het project had geen daverende start, maar ondanks dat gaf ESI na het eerste jaar te kennen met het project nog een jaar door te willen gaan. Van WWvK kreeg ik toestemming de nog overgebleven bijdrage daarvoor te gebruiken. Met deze missie is in ieder geval de betrokkenheid van WWvK beëindigd.

Deze missie had tot doel de huidige stand van zaken te leren kennen en nieuwe technieken in te voeren.

Ik heb gesproken met Jules, de voorzitter, Edmund, de penningmester, Jean, hoofd marketing, Bernabe, verantwoordelijke voor het project. Daarnaast hebben we samen met de leerlingen van de plaatwerkerij twee nieuwe ontwerpen geproduceerd.

 

De stand van zaken

Wat betreft de personele bezetting van het project: Barnabe was nog steeds de eerste verantwoordelijke voor het project met Jean als zijn chef. In de plaatwerkerij waren wel noodgedwongen veranderingen. Gony, de chef werkplaats was het afgelopen jaar overleden en vervangen door Adrien. Khadaffi, vorig jaar mijn rechterhand, had zijn studie voltooid en heeft werk gevonden in Cotonou. In Nestor en Chedas heb ik twee enthousiaste leerlingen toegewezen gekregen, die snel de techniek onder de knie hadden.

Over de verkoop van titi en panier in het afgelopen jaar kan ik kort zijn: van beide nauwelijks exemplaren. Eigenlijk zou dat reden moeten zijn het project te stoppen. Maar kennelijk is voor de leiding het leeraspect minstens zo belangrijk als de commerciële kant. In ieder geval heb ik binnen Esi geen spoor van twijfel kunnen bespeuren het project te stoppen. Zij gaan vol goede moed het derde jaar in.

 

Boite thermos

 De hooimand (panier thermos) heeft het niet goed gedaan. Dit is een in Afrika gangbare rieten mand die voor dit doel gevuld wordt met katoen als isolatiemiddel. Een maaltijd kan daarin minimaal 24 uur warm gehouden worden. Daarom heb ik voorgesteld in plaats van een mand een kist te gaan gebruiken. Het is een kist geworden met een grondvlak van 50x50 cm en een hoogte van 40cm. Daarbovenop een deksel 10 cm dik. De wanden, bodem en deksel zijn gemaakt van 4mm triplex. Kist en deksel worden gevuld met 10 cm dikke isolatie van katoen en bedekt met katoenen stof. Op de bodem van de kist wordt op het katoen een rond plaatje triplex geplaatst waarop een pan kan worden gezet. Voor het goed sluiten van het deksel wordt een kleine eierkistsluiting gebruikt. De eerste kist hebben we zwart geverfd. Het idee daarachter is dat zwart de warmte uit de omgeving volledig absorbeert, waardoor de wandtemperatuur een paar graden hoger is dan bij een lichtere kleur verf (alles volgens de wetten van de natuurkunde, ik heb het niet kunnen verifiëren).

Met hulp van de leerlingen was de box in anderhalve dag gemaakt, het verven hield nog het meeste op. Alle betrokkenen vonden het een veel modernere uitstraling hebben dan de mand, hij werd zeer goed ontvangen. Op mijn vraag hoeveel hij er dacht te verkopen, noemde Bernabe: een paar per week. Wat overdreven.

Bij een schatting van de materiaalkosten kwamen we uit op 11.000 FCFA (ruim 7 Euro). Andere kosten zijn er nauwelijks, derving vermoedelijk de grootste. Een commerciële prijs zou dan moeten liggen tussen 20 en 25.000 FCFA. Dat vond men veel te veel. Ik schat dat ze de boxen gaan verkopen voor 15.000 FCFA. 

Daarna zijn de leerlingen begonnen met het maken van een tweede kist, vrijwel zonder mijn hulp. Bij mijn vertrek was ze vrijwel gereed. Ze waren enthousiast het werk uit te voeren.

Het zal geen kaskraker worden, ik heb goede hoop dat een (geringe) verkoop wel zal starten.

Titi

Bij de geringe belangstelling voor de titi speelt het uiterlijk wellicht een mede bepalende rol. De alu folie is vaak gerimpeld. Daarom hebben we besloten de titi van een kist te voorzien, zoals bij de hooikist. Bij mijn vertrek was de titi 2.0 nog niet geheel gereed, vandaar dat ik hier een foto van het in Nederland gemaakt model afgebeeld heb.

We vermelden hieronder de verschillen met het origineel.

-de ruimte tussen het karton van de binnenbak en de triplex buitenbak is opgevuld met katoen als isolatiemateriaal. In vergelijking met het origineel wordt de temperatuur van de vloer ca 10°C hoger.

-het karton van de binnenbak is enkelwandig. Dat scheelt aanzienlijk lijmwerk in vergelijking met het origineel.

-deksel en bak is uitgerust met een eierkistsluiting waardoor ze beter afsluiten.

-de buitenbak is uitgerust met twee hengsels.

-de bevestiging van de houten lat voor het positionering van de reflector is naar beneden gericht.